BADANIA ARCHITEKTONICZNE TEATRU IM. STEFANA JARACZA W OLSZTYNIE

* * *

Badania architektoniczne budynku Teatru im. Stefana Jaracza w Olsztynie wykonane zostały w 2011r.

W tym czasie dokonano rozpoznania obiektu poprzez analizę układu przestrzennego, wykonanie licznych odkrywek in situ, analizę materiałów archiwalnych, bibliograficznych oraz ikonograficznych.

Doskonałą podstawą do analizy była również prowadzona w tym samym czasie przez mgr Adama Płoskiego kwerenda archiwalna dotycząca budynku Teatru.

Nie wszystkie zarejestrowane przekształcenia zostały wydatowane na podstawie materiałów archiwalnych, które w większym stopniu dotyczą kwestii związanych z funkcją Teatru niż jego aspektem budowlanym. Część nawarstwień przypisano do poszczególnych faz na drodze analizy i dedukcji.

teatr

Budynek Teatru im. Stefana Jaracza położony jest w centrum Olsztyna, przy jednej z głównych ulic – ul. 1-go Maja 4. Obiekt zaprojektowany został w 1924r. przez znakomitego olsztyńskiego architekta – Augusta Feddersena. Pierwotna nazwa Treudank doskonale oddaje ducha, w którym powstawała wówczas inwestycja – wiadomo, iż miała to być forma podziękowania mieszkańcom miasta, którzy w większości głosowali za Prusami Wschodnimi w plebiscycie w 1920r.

Obiekt realizowano w bardzo szybkim tempie – w październiku 1924r. powstał projekt, a w listopadzie rozpoczęto budowę, którą nieukończoną oddano do użytku już w lipcu 1925r. 29 września 1925r. odbył się spektakl premierowy, na który wymownie wybrano „Fausta” J.W. Goethego.

Duży jak na tamte czasy gmach, ozdobiony został oszczędnie surowym, ale wyrafinowanym detalem elewacyjnym, utrzymanym w duchu swoistego dla Feddersena „modernistycznego klasycyzmu”.
Feddersen zaprojektował Teatr częściowo w oparciu o mury istniejącej w tym miejscu od lat 70-tych XIXw. restauracji Keisergarten – popularnej restauracji z ogródkiem, w której odbywały się częste koncerty, przede wszystkim orkiestr olsztyńskich garnizonów.

Niezwykle ciekawym elementem w wyposażeniu Teatru jest pierwotny system bardzo dobrze zachowanej wentylacji. W piwnicy znalazła się niejako centrala wentylacyjna,
do której prowadzą podziemne, murowane kanały, czerpiące powietrze z zewnątrz. Powietrze było tłoczone na widownię specjalnie wymurowanymi kanałami. Po wojnie wentylacja ta została powtórnie uruchomiona dopiero w 1955r., wzbogacona dodatkowo o filtry pyłowe i prawdopodobnie nowe urządzenie tłoczące powietrze. W trakcie remontu trwającego od 2010r. rozebrano już jednak jedną z czerpni i ważą się dalsze losy poszczególnych elementów zabytkowej instalacji.

Układ budynku z 1924r. jest dość czytelny w dzisiejszej strukturze obiektu. Natomiast mury XIX-wiecznej restauracji zachowały się jako relikty i trudno dziś uchwycić kształt dawnego budynku.


 
Copyright © 2009-2018 biuro architektoniczne ::STUDIO FORMAT:: architekt Agata Wojciechowska-Grygo.
www.architektura.olsztyn.pl ul. Gietkowska 1, lok. 2L 10-170 Olsztyn, tel.: 505 024 987
email:studioformat@architektura.olsztyn.pl